Samenwerken – Instrumenten – 1. Samenwerken in netwerken en communities

Samenwerken – Instrumenten – 1. Samenwerken in netwerken en communities

Als je als buurtsportcoach met het thema beweegvriendelijke omgeving aan de slag gaat, kom je altijd een of andere vorm van samenwerken tegen en krijg je te maken met verschillende partijen met mogelijk tegenstrijdige belangen, andere visies ed. Draagvlak creëren is dan essentieel. Tools bieden handvatten om dit te bewerkstelligen en het proces beter te laten voorlopen. 

Binnen dit thema komt een aantal onderwerpen waarmee je te maken kunt krijgen aan bod en worden concrete instrumenten aangeboden. 

We hebben een onderverdeling gemaakt naar de volgende hoofdonderwerpen: 

1. Samenwerken in netwerken en communities 

2. Vernieuwen 

3. Onderhandelen 

Kennisclip/video
Algemene uitleg over het Common Eye samenwerkingsmodel vind je hier.


Organisatieadviesbureau Common Eye richt zich volledig op samenwerking (zie ook bovenstaande video). Zij hebben een model ontwikkeld aan de hand van vijf indicatoren, die inzicht geven in de samenwerking en die kunnen helpen om een samenwerking te verbeteren. Met de quick scan kun je op een eenvoudige manier met samenwerkingspartners aan de slag om inzicht te krijgen in de samenwerking. Dit kun je bij de start van een nieuw project of een nieuw netwerk doen om aandachtspunten en kans op succes inzichtelijk te maken, maar ook tussentijds om de samenwerking te evalueren.

ERVARINGEN met Common Eye 

“Dit biedt een gestructureerde kijk op samenwerken, met een aantal punten die je direct met een werkgroep o.i.d. kunt bespreken en vervolgens actiepunten op kunt verbinden.”

“Voor mij is dit niet echt een tool maar meer een leidraad die je zou kunnen gebruiken om met elkaar te brainstormen over hoe je als team kunt samenwerken.”


Kenniscentrum Sport & Bewegen heeft een methodiek die ontwikkeld is door Wageningen Universiteit voor de landbouwsector vertaald naar een aantal netwerk tools voor sport- en beweegprofessionals die (intersectorale) netwerken bouwen of samenwerkingsverbanden begeleiden. Met de netwerkanalyse kun je het netwerk van mensen en organisaties rondom een bepaald initiatief in kaart brengen. Je kunt hierbij aangeven welke rol mensen hebben, of het initiatief voldoende ‘gedragen’ wordt door partners en wie of wat er nog ontbreekt in je netwerk. De netwerkanalyse is een momentopname die je op verschillende (cruciale) momenten in een project of initiatief kunt herhalen. De tijdlijnmethode is een praktische manier om een netwerk of samenwerkingsverband te evalueren en gezamenlijk terug te kijken op het proces van samenwerking: wat gaf positieve of negatieve energie aan de verschillende partners en waarom? Deze tool geeft snel en makkelijk inzicht in hoe verschillende partners de samenwerking ervaren en hoe je met name stuurt op positieve energie en betrokkenheid. De zelfscan voor een samenwerkingsverband kan je als projectleider, kartrekker of procesbegeleider invullen, maar je kunt het ook met partners samen doen tijdens een overleg. Het geeft inzicht in de aandachtspunten voor jullie samenwerkingsverband.

ERVARINGEN met de netwerkanalyse

“Overzichtelijk en makkelijk in gebruik.”

“Om het instrument in te vullen moet je wel een beeld hebben welke samenwerkingspartners/belanghebbenden je allemaal in je omgeving hebt.”

ERVARINGEN met de tijdlijnmethode

“Je hebt snel een weergave van positieve en negatieve punten. Volgens de methode mag je maar 1 post- it per persoon gebruiken, ook zou ik persoonlijk het woord negatief veranderen in ”verbeterpunten”.”

ERVARINGEN met de zelfscan voor een samenwerkingsverband

“Het formulier is krachtig in zijn eenvoud. Zeker voor een buurtsportcoach die nog minder routine heeft in projectmatig werken dan zijn dit goede vragen om helder te hebben en dan is dit een goede aanzet.”


De krachtenveldanalyse van Communicatierijk geeft inzicht en tips als vertrouwen in een samenwerkingsverband of een projectleider ontbreekt.

ERVARINGEN met de krachtenveldanalyse

“Afhankelijk van het krachtenveld dat je wilt analyseren is het model handzaam (bijv. vertrouwen) of wat complexer zoals het sociogram. Het instrument zit minder in de praktijkbeleving van de buurtsportcoach.”


Wil je hier verder in verdiepen? In de toolbox ‘Succesvol samenwerken in wijknetwerken’ van de HAN zitten vele tools en kennisproducten van verschillende organisaties. Deze tools en producten zijn gerangschikt naar vier fases: een netwerk verkennen, vormgeven, verdiepen en verankeren.

De toolkit ‘Preventie in de wijk – samen werken aan gezondheid van gezondheid en welzijn van inwoners’ van het RIVM biedt inspiratie en voorbeelden, evenals de Gezonde wijkaanpak die ontwikkeld is door het RIVM Loket Gezond Leven.