Fysieke omgeving – Omgevingswet

Fysieke Omgeving – Omgevingswet

In 2022 treedt de Omgevingswet in werking. Een mooie gelegenheid om de beweegvriendelijke omgeving of sport & bewegen in de openbare ruimte als onderdeel van de gezonde leefomgeving bij beleidsmedewerkers en professionals in het ruimtelijk domein (denk aan beleidsmedewerkers openbare ruimte, ruimtelijke ontwikkeling, landschapsarchitecten, stedenbouwkundigen, planologen, etc.) onder de aandacht te brengen. Maar wat kan jij hierin betekenen als buurtsportcoach? Hoe haak je aan? Hoe denk je mee? En wat is de omgevingswet eigenlijk?

1. KENNIS OMGEVINGSWET

Wat is de omgevingswet?
De gemeente Doetinchem heeft een heldere en korte animatie gemaakt over de omgevingswet. Na twee minuten weet jij ook wat de omgevingswet is!


Wil je uitgebreider zien en horen wat de omgevingswet inhoud, welke instrumenten er beschikbaar zijn binnen deze wet (zoals omgevingsvisie, omgevingsprogramma, omgevingsplan) bekijk dan het webcollege ‘De omgevingswet in vogelvlucht‘ van het programma ‘Aan de slag met de omgevingswet’.

Omgevingswet & gezondheid
Artikel 1.3 van de Omgevingswet gaat over de maatschappelijke doelen, onder andere het bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving. In de Memorie van toelichting wordt de deur open gezet om ook naar de meer niet genormeerde gezondheidsaspecten te kijken, waarvan we veronderstellen dat ze op een positieve manier bijdragen aan gezondheid. En om dit thema gezonde en veilige leefomgeving integraal op te pakken.

GGD Hart voor Brabant heeft in september 2020 een webinar georganiseerd met als thema ‘omgeving en gezondheid‘ waarin wordt ingegaan op de relatie tussen gezondheid en de omgevingswet.

Bekijk de presentatie van Annelies Acda (Pharos kenniscentrum) bijvoorbeeld eens over de relatie tussen gezondheid en de omgevingswet en de kansen die er liggen.

Gezond in.

Gezonde leefomgeving is een integraal thema, werk samen!
Er zijn verschillende strategieën om samen (integraal) op te trekken in het thema gezonde leefomgeving en om verbinding te maken tussen gezondheid en ruimte. Platform 31 en Pharos kenniscentrum ontwikkelde samen het inspiratie- en werkboek ‘Gezondheid en Ruimte’.
De drie strategieën die zij zien en onderscheiden zijn:
– gezondheid centraal
– een gezondheidsthema voorop (bijvoorbeeld bewegen zoals in Amsterdam)
– meekoppelen met niet gezondheidsthema’s
In het inspiratie- en werkboek staan hiervan verschillende voorbeelden waar jij gebruik van kan maken.

Er zijn veel partijen die zich bezig houden met gezonde leefomgeving. Vanuit de gemeentelijke beleidsterreinen kan je denken aan verkeer, ruimtelijke ontwikkeling/ordening, wonen, onderwijs, sport, zorg en gezondheid, milieu, natuur en veiligheid. Maar ook buiten de gemeentelijke organisaties zijn partijen bezig met dit thema. Denk aan woningcorporaties en de GGD. In de memorie van toelichting van de omgevingswet wordt de GGD expliciet genoemd als adviserende organisatie.

Het RIVM heeft een concept map gemaakt van ‘de gezonde stad’ die je kan helpen zoeken naar collega’s en/of projecten om bij aan te sluiten als het gaat over gezonde leefomgeving.

In een gemeente kan ook het werken aan een omgevingsvisie een motief zijn om partijen vanuit gezondheid en ruimtelijke ontwikkeling bij elkaar te brengen. Zo is de omgevingsvisie een vliegwiel voor een gesprek over gezonde leefomgeving en bewegen in de openbare ruimte. Soms worden op zo’n moment voor het eerst verbindingen gemaakt met het lokaal gezondheidsbeleid.

Participatie van de sportsector.

Van omgevingsvisie naar omgevingsplan
Het streven naar een gezonde leefomgeving of een beweegvriendelijke omgeving zijn ambities die je als gemeente kunt opnemen in een omgevingsvisie. Maar hoe vertaal je zo’n ambitie of doel in je omgevingsvisie, naar een omgevingsprogramma of omgevingsplan om ze uiteindelijk te realiseren?

Martijn van Eck van het Kenniscentrum sport en bewegen legt in het artikel ‘Zo vertaal je ambities voor beweegstimuleren naar het omgevingsplan’ op de website allesoversport.nl uit welke mogelijkheden je hebt als gemeente om je ambitie te concretiseren met de planvormen binnen de omgevingswet.

Jeroen Hoyng van het Kenniscentrum sport en bewegen legt in het inspiratiedocument ‘Buitenspelen in omgevingswet‘ uit hoe buitenspelen in een omgevingsvisie, omgevingsprogramma en omgevingsplan opgenomen kan worden.

Het kenniscentrum CROW laat in het inspiratiedocument ‘fietsen en lopen in een beweegvriendelijke omgevingswet‘ concrete vertalingen zien van beleidsdoelen op gebied van lopen en fietsen stimuleren, naar de omgevingsvisie, het omgevingsprogramma en het omgevingsplan.

Blog ‘welke kansen liggen er voor het stimuleren van bewegen in groen in de nieuwe omgevingswet

#vijf aandachtspunten
Het programma GezondIn voerde een quickscan uit onder 15 recente gemeentelijke omgevingsvisies en haalde lessen op bij vijf gemeenten die het thema gezondheid op verschillende manieren in hun visie hebben uitgewerkt: Deventer, Gennep, Maastricht, Súdwest-Fryslân en Zwolle.

2. INSTRUMENTEN EN INSPIRATIE OMGEVINGSWET EN BEWEEGVRIENDELIJKE OMGEVING

HANDREIKING SPORT BEWEGEN EN OMGEVINGSWET (VSG)

Link hier.

BOUWSTENEN GEZONDHEID OMGEVINGSVISIES
Link hier.

GEZONDHEID IN DE OMGEVINGSVISIE
Link hier.

FIETSEN EN LOPEN IN EEN BEWEEGVRIENDELIJKE OMGEVINGSWET (CROW)
Link hier.

INSPIRATIE EN WERKBOEK GEZONDHEID EN RUIMTE

Link hier.

STAPPENPLAN AGENDERING GEZONDHEID OMGEVINGSWET
Link hier.

KANSENKAART JOGG OMGEVINGSWET
Link hier.

INPIRATIEGIDS PARTICIPATIE IN OMGEVINGSWET
Link hier.

KERNWAARDEN GEZONDE LEEFOMGEVING (GGD)
Link hier.

PLANFASEN OMGEVINGSWET EN GEZONDE LEEFOMGEVING
Link hier.

DOSSIER OMGEVINGSWET VERENIGING SPORT EN GEMEENTEN (VSG)
Link hier.

AAN DE SLAG MET GEZOND INRICHTEN LEEFOMGEVING
Link hier.

BUITEN SPELEN IN BEWEEGVRIENDELIJKE OMGEVINGSWET
In dit inspiratiedocument vind je voorbeelden over hoe buitenspelen in omgevingsvisie, omgevingsprogramma en omgevingsplannen opgenomen kan worden. Ook een onderbouwing waarom er meer aandacht voor buiten spelen moet komen en inwonerparticipatie komen aan bod.
Link hier.