Fysieke omgeving – Kennis – 6. ontwerp van de openbare ruimte & beweegvriendelijke omgeving

6. Ontwerp van de openbare ruimte & beweegvriendelijke omgeving.

De openbare ruimte is een breed beleidsveld. Wie de openbare ruimte ontwerpt, is afhankelijk van hoe de gemeente dit organiseert en van het project. Soms heeft een gemeente zelf stedenbouwkundigen en landschapsarchitecten of ontwerpers voor de openbare ruimte in dienst. Soms huurt een gemeente deze specialisten in. Maar bij herontwikkeling of nieuwbouw kan ook de gehele planontwikkeling en ontwerp worden gedaan door een advies- of ingenieursbureau, een ontwerpbureau, een projectontwikkelaar of woningcorporatie.  

Wie er ook ontwerpt, op basis van bijvoorbeeld een programma van eisen, de aanbesteding, het bestemmingsplan (omgevingsplan), een stedenbouwkundig plan of visie, het handboek openbare ruimte, moet de ontwerper van de openbare ruimte rekening houden met veel verschillende thema’s en belangen. Denk aan groen, klimaat, duurzaamheid, verblijfskwaliteit, (langzaam) verkeer, toegankelijkheid, bereikbaarheid, sociale en fysieke veiligheid en bijvoorbeeld kindvriendelijkheid of seniorproof. Wij voegen daar sport- bewegen en ontmoeten aan toe, met het thema beweegvriendelijke omgeving.  

In het boek Prettige Plekken vragen Kuitert en Maas (2016) om te ontwerpen met de ‘bril’ van de gebruiker te ontwerpen en ze hanteren daarbij vier belangrijke basisvoorwaarden: veiligheid, variatie, verblijf en verplaatsing, voor een prettige openbare ruimte.  Ze beschrijven beweegvriendelijkheid ook als een trend en nemen in hun ontwerpprincipes voor prettige plekken dit thema integraal mee.  

Voor het ontwerp van een beweegvriendelijke omgeving zijn deze publicaties zeer behulpzaam:  

Gemeente Groningen en gemeente Amsterdam hebben een vertaling van ontwerpprincipes gemaakt naar hun eigen stad:  

Voorafgaand aan de ontwerpfase gaat vaak een fase van visievorming. Daarbij kunnen deze publicaties behulpzaam zijn: