Fysieke omgeving – Kennis – 2. gezondheid & ruimte

2. Gezondheid & ruimte

Zie de beweegvriendelijke omgeving als onderdeel van een gezonde leefomgeving. Beide thema’s waar je vanuit gezondheid of sport/bewegen moet samenwerken met collega’s of professionals in het ruimtelijk domein. Die samenwerking is echter niet voor iedereen vanzelfsprekend.

Er zijn veel partijen die zich bezig houden met gezonde leefomgeving. Vanuit de gemeentelijke beleidsterreinen kan je denken aan verkeer, ruimtelijke ontwikkeling/ordening, wonen, onderwijs, sport, zorg en gezondheid, milieu, natuur en veiligheid. Maar ook buiten de gemeentelijke organisaties zijn partijen bezig met dit thema. Denk aan woningcorporaties en de GGD.

Er zijn verschillende strategieën om samen (integraal) op te trekken in het thema gezonde leefomgeving en om verbinding te maken tussen gezondheid en ruimte. Platform 31 en Pharos kenniscentrum ontwikkelde samen het inspiratie- en werkboek ‘Gezondheid en Ruimte’.
De drie strategieën die zij zien en onderscheiden zijn:

  • Gezondheid centraal
  • Een gezondheidsthema voorop (bijvoorbeeld zoals bewegen in amsterdam)
  • Meekoppelen met niet gezondheidsthema’s


In het inspiratie- en werkboek staan hiervan verschillende voorbeelden waar jij gebruik van kan maken.

Het RIVM heeft een concept map gemaakt van ‘de gezonde stad’ die je kan helpen zoeken naar collega’s en/of projecten om bij aan te sluiten als het gaat over gezonde leefomgeving.

In een gemeente kan ook het werken aan een omgevingsvisie een motief zijn om partijen vanuit gezondheid en ruimtelijke ontwikkeling bij elkaar te brengen. Zo is de omgevingsvisie een vliegwiel voor een gesprek over gezonde leefomgeving en bewegen in de openbare ruimte. Soms worden op zo’n moment voor het eerst verbindingen gemaakt met het lokaal gezondheidsbeleid.
Lees hier meer over de omgevingswet.

Kuiper Compagnons ontwikkelde de ‘boomspiegel van de leefomgeving’ als metafoor voor de gescheiden werelden in de domeinen.

In het Inspiratiewerkboek Gezondheid & Ruimte van Platform 31, Pharos & GezondIn wordt deze metafoor toegelicht. “De boomspiegel kan als metafoor voor de leefomgeving worden gezien, zoals De stam
en de takken van de boom zijn zichtbaar en boven de grond. Zij staan voor de ruimtelijke inrichting, die gedragen wordt door en voortkomt uit de sociaalmaatschappelijke onderstroom die de ‘niet zichtbare’ boomwortels representeren” (p.9)
https://www.platform31.nl/nieuws/slimme-schakels-tussen-gezondheid-en-ruimte

Gemeente Groningen en Human Kind (Agency for urban change) hebben in de publicatie ‘Sporten, Spelen, Bewegen en Ontmoeten in Groningen‘ een schematische weergave gemaakt van hoe de beleidsdomeinen, programma’s en initiatieven met elkaar verbonden zijn (p.84-85).

Thema beleid

Thema samenwerken

stappenplan niveau 2