4. Breng je omgeving in kaart

4. Breng je omgeving in kaart

In deze stap ga je aan de slag om de omgeving in kaart te brengen. Zowel de fysieke als de ‘sociale’ omgeving. De hardware, software EN orgware komen aan bod. Afhankelijk van je opdracht, uitdaging of het schaalniveau waarin je werkt, doe je onderzoek naar de omgeving waar je aan de slag gaat. Dit kun je toepassen voor een plek, een locatie, een buurt of een route. Bepaal altijd als team de scope van je onderzoeksgebied. Kies bij het in kaart brengen van een plek of exacte locatie niet alleen voor de plek zelf maar ook de aangrenzende/omliggende buurt.

Je kunt dan bijvoorbeeld inzetten op het maken van een kansenkaart. In het stappenplan niveau 2 (gericht op visie en beleid) vertellen we hier meer over.

Deze stap bestaat uit een aantal onderdelen. Aan het einde van deze stap kun jij een diagnose stellen. Je hebt in beeld wie er woont in of rondom jouw gebied, wat wensen zijn van deze doelgroep en hoe beweegvriendelijk de locatie nu is. Je weet wie je kunt betrekken in het  vervolg en krijgt inzichtelijk waar kansen liggen en knelpunten. Op basis hiervan kun je weer besluiten nemen voor je vervolgtraject.

Deze stap bevat verschillende onderdelen:

  • A. Wijkanalyse – inwoners
  • B. Wensen in beeld (inwoners & inwonerparticipatie)
  • C. Wijkscan (hardware & software)
  • D. Beleid & regelgeving check & meekoppelkansen
  • E. Stakeholder inventarisatie / analyse (software & orgware)
  • F. Concluderen
  • G. Presenteren

A. Wijkanalyse inwoners
Krijg de kenmerken van inwoners die wonen op de plek waar je aan de slag gaat, of in de buurt die je beweegvriendelijk wilt maken scherp in beeld. Gebruik de verschillende bestaande databronnen om meer te weten te komen over:

  • Gezondheid en ervaren gezondheid
  • Sport en beweegdeelname (lid sportvereniging, beweegnorm, sporter, etc)
    #verwijzing naar instrumenten sport & bewgen
  • Sociale cohesie en leefbaarheid
  • Fysieke en (ervaren) sociale veiligheid
  • Sociaal economische status
  • Eenzaamheid en participatie
  • Gebruik van voorzieningen
  • Type woningen en huishoudenssamenstelling

Tips voor wijkanalyse inwoners

  • Gebruik bijvoorbeeld de gebiedsindicatoren Gezond In voor het opstellen van een wijkanalyse.
  • Naast databronnen zijn gesprekken met sleutelfiguren of professionals in de wijk erg waardevol. Toets je opgehaalde informatie uit databronnen altijd bij hen
  • Bekijk de tips van Movisie voor het opstellen van een wijkanalyse.
  • Of het stappenplan ‘wijkanalyse maken’ van het van Kleef instituut.

B. Wensen in beeld (inwoners & inwonerparticipatie)
Krijg in beeld hoe inwoners hun eigen leefomgeving waarderen en kom er achter wat wensen van inwoners zijn als het gaat om bewegen in de openbare ruimte en een beweegvriendelijke omgeving

Wat vinden inwoners zelf van hun leefomgeving?

  • Gebruik beschikbare kennis en data zoals leefbarometer, buurt thermometer, leefbaarheid enquête, gebiedskennis van gebiedscoördinator/ wijkregisseur, etc.
  • Zet zelf instrumenten in om dit te achterhalen.
    Bijvoorbeeld: De Leefplekmeter van Pharos. Of de Photovoice methode.

Welke wensen hebben inwoners t.a.v. bewegen in de openbare ruimte / BVO?

C. Wijkscan (hardware & software)
Krijg in beeld hoe de fysieke omgeving/ openbare ruimte in de wijk eruit ziet en of deze geschikt is voor bewegen. En breng in beeld welk sport en beweeg aanbod er in de wijk al is. Zowel georganiseerd als (anders) ongeorganiseerd.

Is de fysieke omgeving / openbare ruimte geschikt voor bewegen?

  • Loop of fiets zelf door de wijk! Kijk, maak foto’s, noteer op kaart, spreek mensen aan!
  • Maak gebruik van een wijkscan instrument. Bijvoorbeeld een van de instrumenten uit het domein fysieke omgeving in de online leeromgeving.
  • Maak gebruik van kaartmateriaal. (bijvoorbeeld uit het GIS systeem van de gemeente). Denk aan kaarten waarop groengebieden, sport-, speel- en beweegplekken staan, schoolpleinen, sportparken, fietsverbindingen, wandelroutes, volkstuinen, bossen, water wat recreatief gebruikt kan worden, etc.

Inventariseer huidig sport en beweegaanbod

  • Loop of fiets zelf door de wijk! Kijk, maak foto’s, noteer op kaart, spreek mensen aan!
  • Zoek op internet naar sportaanbieders in de wijk, bekijk ook de social media kanalen in een buurt voor het meer informele of anders georganiseerd aanbod.
  • Maak gebruik van kennis van een BSC, sportregisseur of andere sport stakeholder in de wijk.

D. Beleid & regelgeving check & meekoppelkansen
Krijg kaders en randvoorwaarden in beeld die je straks nodig hebt voor je ontwerp of voor het gebruik van een plek of omgeving. Breng ook beleids- en visie aanknopingspunten in beeld, bijvoorbeeld voor meekoppelkansen. En heb je een vergunning nodig voor de uitvoering van je project?

Waar vind ik die kaders, randvoorwaarden en meekoppelkansen? 

  • Bij collega’s! / bij gebied coördinator / wijkregisseur / woningcorporatie / gebiedsteam / ….
  • Beleid inrichting en beheer openbare ruimte (handboek, visie, kadernota, toetsingskader, etc.)
  • Omgevingsvisie (Structuurvisie), omgevingsprogramma, omgevingsplan (bestemmingsplan)
  • Gebiedsvisies, buurtcontracten, etc.
  • Sportvisie / sportbeleid
  • Lokaal sportakkoord
  • Gezondheidsbeleid / preventie akkoord
  • Lopende of geplande projecten in de openbare ruimte (riool vervangen, nieuwe bestrating, nieuwe speelplek, aanpakken van een park, een recreatie project, etc.
  • Herontwikkelingsplannen, gebiedsontwikkelingen, nieuwbouwplannen
  • Lopende of geplande projecten in het sociaal domein (aanpak eenzaamheid, participatie, jeugd op straat, wegwerken gezondheidsachterstanden, etc.)

Tips

  • Kijk maar eens met welke beleidsvelden het thema beweegvriendelijke omgeving raakvlakken heeft in het domein fysieke omgeving. Of bekijk de kennisclip ‘Beleidscontext beweegvriendelijke omgeving’ #link naar kennisclip beleid – beleidscontext BVO maken
  • Een bestemmingsplan kan je zelf bekijken via de website www.ruimtelijkeplannen.nl maar uiteraard kan je hiervoor een collega bij de gemeente inschakelen van de afdeling ruimtelijke ordening/ ruimtelijke ontwikkeling/ ruimtelijke planning.
  • Check alvast of je een vergunning nodig hebt voor de uitvoering van je project. Op de website van het omgevingsloket.

Kun je zien voor welke werkzaamheden een vergunning nodig is. De afdeling vergunningen van de gemeente kan je hier meer over vertellen.

E. Stakeholder inventarisatie / analyse (software & orgware)
Krijg in beeld wie kan helpen en wie kan tegenwerken in je project en breng in beeld wie vergelijkbare doelen heeft.

Hoe ga ik aan de slag met een stakeholder analyse?

  • In het domein samenwerken vind je kennis en instrumenten ten aanzien van samenwerken in netwerken en communities. Zet bijvoorbeeld de Netwerkanalyse in als instrument om je stakeholders in kaart te brengen.
  • Ben je zelf (nog) niet ‘bekend’ in de buurt? Maak gebruik van sleutelfiguren en andere professionals in de buurt om stakeholders in beeld te brengen.


F. Concluderen & presenteren

Je haalt veel informatie op in deze stap. Voeg je data samen en zorg voor conclusies waar je mee verder kunt, omdat ze je richting geven voor je Programma van Eisen.

Tips voor concluderen & presenteren

  • Gebruik het BVO model als kapstok voor je conclusies. Beschrijf welke conclusies je kan trekken voor alle elementen: inwoners, hardware, software en orgware.
  • Welke info ontbreekt wellicht nog en kun je op een andere manier ophalen?
  • Stel jezelf de vraag, op welke doelgroep(en) ga je inzetten en waarom?
  • Stel jezelf de vraag, op welke plek(ken) gaan we aan de slag en waarom daar?
  • Concludeer of huidig aanbod/inrichting aansluit bij wensen en behoeften van inwoners?
  • Zet al je verzamelde data, waar mogelijk, op een kaart. Wat valt op als je het zo bekijkt?
  • Zet je bevindingen uit de stakeholderanalyse ook in een overzicht/schema/tekening of maak een verbinding met de kaart van de omgevingsscan. 
  • Zorg dat je een helder beeld hebt van de inwoners in jouw gebied en presenteer dit overzichtelijk met bijvoorbeeld een infographic. Bijvoorbeeld zoals de GGD en gemeente Apeldoorn hebben gedaan in dit voorbeeld.
  • Check je resultaten bij collega’s en stakeholders en inwoners. Herkennen zij zich in de resultaten?